Stwierdzenie nabycia spadku to urzędowe potwierdzenie, kto i w jakich częściach dziedziczy po zmarłym. Można je uzyskać w sądzie (postanowienie) albo u notariusza (akt poświadczenia dziedziczenia). Oba dokumenty (akt po zarejestrowaniu) dają domniemanie, że wskazana w nich osoba jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, dalej kc). Domniemania z aktu notarialnego nie można przeciwstawić postanowieniu sądu (art. 1025 § 3 kc).
Sposoby uzyskania stwierdzenia nabycia spadku
- Postanowienie sądu: sąd wydaje je na wniosek osoby, która ma w tym interes (art. 1025 § 1 kc). Wniosek mogą złożyć m.in. spadkobiercy, wierzyciele spadkodawcy lub spadkobierców i każdy, czyich praw lub obowiązków dotyczy wynik postępowania spadkowego (karta usługi Ministerstwa Sprawiedliwości).
- Akt poświadczenia dziedziczenia (APD): sporządza go notariusz (art. 1025 § 1 kc). Notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych (art. 95b ustawy Prawo o notariacie, t.j. Dz.U. 2026 poz. 614). Wystarczy obecność jednej z nich, gdy wszystkie wcześniej potwierdziły projekt protokołu (art. 95ca § 5 tej ustawy).
| Kwestia | Sąd | Notariusz |
|---|---|---|
| Gdzie | sąd rejonowy, wydział cywilny, ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 468, dalej kpc) | kancelaria notarialna |
| Opłaty | według karty usługi Ministerstwa Sprawiedliwości 100 zł od wniosku (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228) i 5 zł za wpis w Rejestrze Spadkowym | od 5 listopada 2026 r. maksymalna stawka taksy to 200 zł za protokół i 200 zł za akt (300 zł przy zapisie windykacyjnym) według § 10a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości; do tego 5 zł za wpis w Rejestrze Spadkowym według rozporządzenia z 7 września 2016 r. |
| Gdy jest spór | sąd z urzędu bada krąg spadkobierców (art. 670 § 1 kpc) i wskazuje ich także wbrew wnioskom uczestników (art. 677 § 1 kpc) | protokół wymaga udziału wszystkich osób zainteresowanych albo potwierdzenia przez nie projektu (art. 95b i 95ca § 5 Prawa o notariacie), więc gdy ktoś nie weźmie udziału ani nie potwierdzi projektu, pozostaje sąd |
Więcej o składnikach taksy przeczytasz w tekście o tym, ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia.
Sądowe stwierdzenie nabycia spadku krok po kroku
- Wniosek do sądu spadku: to sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Gdy tego miejsca w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część, a w braku takich podstaw sąd rejonowy dla m.st. Warszawy (art. 628 kpc).
- Dokumenty: według karty usługi Ministerstwa Sprawiedliwości są to odpis skrócony aktu zgonu, odpisy skrócone aktów urodzenia (albo małżeństwa, gdy ktoś zmienił nazwisko po ślubie), oryginał decyzji o zmianie imienia lub nazwiska, jeśli była, oryginał testamentu albo wskazanie, kto go ma, oraz dowód zapłaty 100 zł i 5 zł. Można wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych.
- Rozprawa: sąd wzywa wnioskodawcę oraz osoby, które mogą być spadkobiercami. Spośród spadkobierców ustawowych wzywa małżonka, zstępnych, przysposobionych, rodziców i rodzeństwo, a pozostałych, jeśli są mu znani (art. 669 kpc).
- Postanowienie: sąd wskazuje rzeczywistych spadkobierców, nawet gdy uczestnicy podali inne osoby (art. 677 § 1 kpc). Postanowienie wymienia m.in. spadkobierców, ich udziały i sposób przyjęcia spadku (art. 677 § 1¹ kpc).
Uwaga: przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy, ani sąd, ani notariusz nie wyda tego dokumentu. Wyjątek: wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 kc). Według karty usługi Ministerstwa Sprawiedliwości każde takie oświadczenie złożone w sądzie kosztuje 100 zł.
Do czego potrzebne jest stwierdzenie nabycia spadku
Wobec osoby trzeciej, która sama nie twierdzi, że dziedziczy, spadkobierca udowodni swoje prawa tylko postanowieniem sądu albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 kc). Sprawdź, czy masz jeden z tych dokumentów, zanim zaczniesz załatwiać sprawy spadkowe. W praktyce jest on potrzebny m.in. do:
- Księgi wieczystej: właściciel nieruchomości ma obowiązek niezwłocznie złożyć wniosek o ujawnienie swojego prawa (art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1066).
- Sprzedaży odziedziczonej nieruchomości: spadkobierca wykazuje nim swoje prawa wobec kupującego.
- Spraw w bankach i urzędach: instytucje zwykle wymagają dowodu dziedziczenia, gdy wypłacają środki należące do spadku.
Gdy sąd wydał już postanowienie albo sporządzono już akt poświadczenia dziedziczenia, notariusz odmówi sporządzenia kolejnego aktu po tej samej osobie (art. 95e § 2 pkt 1 Prawa o notariacie).
Jak możemy pomóc
123 Skup Nieruchomości nie jest kancelarią, biurem notarialnym ani pośrednikiem. Kupujemy nieruchomości na własny rachunek, więc w transakcji mamy interes handlowy. Kupujemy odziedziczone mieszkania w ramach skupu mieszkań, a gdy spadkobiercy nie zgadzają się co do sprzedaży, także udziały w ramach skupu udziałów w spadku. Inną drogą jest dział spadku między spadkobiercami. Bezpłatną wycenę przygotowujemy w 24 godziny od zgłoszenia z numerem księgi wieczystej przez formularz kontaktowy. O kolejnych krokach przeczytasz w tekście o sprzedaży mieszkania ze spadku.
Artykuł ma charakter informacyjny, przedstawia stan prawny na dzień 14 listopada 2026 r. i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Źródła: tekst jednolity Kodeksu cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 795, tekst jednolity Kodeksu postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468, tekst jednolity ustawy Prawo o notariacie, Dz.U. 2026 poz. 614, Ministerstwo Sprawiedliwości: karta usługi „Stwierdzenie nabycia spadku”, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zmieniające taksę notarialną, Dz.U. 2026 poz. 1370

Jestem ekspertem rynku nieruchomości z wieloletnim doświadczeniem w skupie mieszkań, analizie rynku oraz doradztwie dla właścicieli. Tworzę praktyczne artykuły związane z rynkiem nieruchomości, sprzedaży i skupu mieszkań.